تفاوت طلای سفید و پلاتین؛ جنس، خلوص و وزن
طلای سفید آلیاژ طلاست، اما پلاتین فلزی جداگانه است. معنای عیار ۱۸، نشان Pt950، پوشش رودیوم و محدودیت تشخیص این دو از روی رنگ و وزن را بشناسید.
در این مقاله می‌خوانید ۶ بخش
آیا پلاتین همان طلای سفید است؟
خیر؛ تفاوت طلای سفید و پلاتین پیش از هر چیز به جنس آن‌ها برمی‌گردد. طلای سفید آلیاژی بر پایه طلاست، اما پلاتین فلزی جداگانه است. بنابراین، رنگ سفید یک زیور به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که بدنه آن از کدام‌یک ساخته شده است.
راهنمای مؤسسه گوهرشناسی آمریکا، GIA، منتشرشده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵، این دو را در گروه فلزهای سفیدرنگ زیورآلات بررسی می‌کند، اما ترکیب و شیوه بیان خلوص آن‌ها را متفاوت می‌داند. برای شناخت یک قطعه باید سه موضوع را جدا کرد: جنس بدنه، سهم فلز اصلی در آلیاژ و پوشش سطح.
طلای سفید چگونه سفید می‌شود؟
طبق توضیح GIA، طلای سفید از ترکیب طلا با فلزهایی مانند نیکل یا پالادیم و نیز مس و روی ساخته می‌شود. پس «طلای سفید» نام عنصری مستقل نیست و سفیدبودن آن نیز به معنای نبود طلا در بدنه نیست.
یادداشت موادشناسی مؤسسه حفاظت کانادا نیز توضیح می‌دهد که افزودن پالادیم یا نیکل می‌تواند رنگ زرد آلیاژ طلا را کم‌رنگ کند. نکته اصلی این است که رنگ نهایی، حاصل ترکیب آلیاژ است؛ از نام رنگ به‌تنهایی نمی‌توان درصد طلای موجود در قطعه را فهمید. برای آن باید میزان خلوص را جداگانه شناخت.
۱۸ عیار و Pt950 چه تفاوتی دارند؟
در نمونه توضیح‌داده‌شده در راهنمای GIA، طلای سفید ۱۸ عیار شامل ۷۵۰ جزء طلا در هر هزار جزء آلیاژ است؛ یعنی ۷۵ درصد آن طلاست. سفیدبودن این آلیاژ، معنای عیار ۱۸ را تغییر نمی‌دهد.
در مقابل، نشان Pt950 بیانگر ۹۵۰ جزء پلاتین در هر هزار جزء است. این دو عدد سهم دو فلز متفاوت را بیان می‌کنند: یکی سهم طلا و دیگری سهم پلاتین. بنابراین Pt950 را نباید نوعی طلای سفید با عیار بالاتر دانست. مقایسه درست از شناسایی فلز اصلی آغاز می‌شود، نه صرفاً بزرگ‌تر بودن عدد درج‌شده.
پوشش رودیوم چه نقشی دارد؟
GIA می‌گوید طلای سفید اغلب پوشش رودیوم دارد. این نکته لایه دیگری به شناخت زیور اضافه می‌کند: آنچه روی سطح دیده می‌شود، لزوماً همان ترکیب بدنه نیست. یک قطعه می‌تواند بدنه‌ای از آلیاژ طلای سفید و سطحی با پوشش رودیوم داشته باشد.
این همان تمایز پایه در بحث تفاوت طلا و روکش طلا است: مشخصات پوشش را نباید با مشخصات بدنه یکی گرفت. در اینجا نیز وجود رودیوم به معنای پلاتینی‌بودن بدنه نیست. از سوی دیگر، چون منبع از واژه «اغلب» استفاده می‌کند، نمی‌توان گفت همه زیورآلات طلای سفید الزاماً این پوشش را دارند.
آیا پلاتین همیشه سنگین‌تر است؟
برای مقایسه وزن باید حجم برابر را در نظر گرفت. یادداشت مؤسسه حفاظت کانادا چگالی تقریبی پلاتین خالص را ۲۱٫۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب، طلای سفید معمول ۱۸ عیار را حدود ۱۶ و طلای سفید ۱۴ عیار را کمتر از ۱۵ گزارش می‌کند. این اعداد توضیح می‌دهند چرا پلاتین در حجم برابر می‌تواند سنگین‌تر باشد.
اما این مقایسه میان پلاتین خالص و آلیاژهای مشخص طلاست؛ نه میان هر دو انگشتر دلخواه. وزن بیشتر یک زیور به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که پلاتین است. خود یادداشت نیز برای بررسی چگالی حلقه‌های کوچک به نیاز به ترازوی تحلیلی اشاره دارد؛ حس سنگینی در دست جای اندازه‌گیری را نمی‌گیرد.
از این تفاوت‌ها چه نتیجه‌ای می‌توان گرفت؟
برای خواندن مشخصات زیور، ابتدا نام فلز بدنه، سپس خلوص و در نهایت پوشش سطح را از هم جدا کنید. طلای سفید ۱۸ عیار، پلاتین با نشان Pt950 و پوشش رودیوم سه توصیف هم‌معنا نیستند. رنگ مشابه و احساس وزن نیز برای یکی‌دانستن آن‌ها کافی نیست.
این منابع درباره ترکیب و ویژگی‌های فیزیکی توضیح می‌دهند، نه شرایط معامله در ایران. از این اطلاعات نمی‌توان درباره قیمت روز، اجرت، هزینه نگهداری یا ارزش فروش مجدد یکی در برابر دیگری نتیجه گرفت؛ همان‌طور که چگالی بیشتر، به‌خودی‌خود معیار برتری اقتصادی نیست.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است. اولین نفر باشید.