استخراج طلا بدون جیوه ممکن است؟ نقش جیوه و محدودیت‌های حذف آن
جیوه در برخی روش‌های استخراج کوچک‌مقیاس طلا چه نقشی دارد؟ نمونه فرآوری بدون جیوه، مخاطرات این ماده و محدودیت نتیجه‌گیری درباره طلای بازار ایران را بشناسید.
در این مقاله می‌خوانید ۵ بخش
آیا می‌توان طلا را بدون جیوه استخراج کرد؟
بله؛ استخراج طلا بدون جیوه ممکن است و جیوه جزء ضروری همه روش‌های تولید طلا نیست. برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد در گزارشی درباره استخراج دستی و کوچک‌مقیاس طلا، افتتاح یک واحد فرآوری بدون جیوه در بورکینافاسو در اوت ۲۰۲۲ را شرح می‌دهد. این نمونه نشان می‌دهد که دست‌کم در مرحله فرآوریِ توصیف‌شده می‌توان جیوه را کنار گذاشت.
بااین‌حال، «بدون جیوه» را نباید معادل «بدون هرگونه اثر محیط‌زیستی» دانست. شواهد این گزارش درباره حذف یک ماده خطرناک از یک شیوه فرآوری است، نه اثبات بی‌ضرربودن تمام فعالیت معدن. تاریخ دقیق انتشار گزارش در اطلاعات موجود مشخص نیست؛ بنابراین این نمونه، خبر تازه محسوب نمی‌شود.
چرا در بعضی روش‌های استخراج طلا از جیوه استفاده می‌شود؟
نقش جیوه در روش موسوم به آمالگام‌سازی، ترکیب‌شدن با طلاست. سازمان جهانی بهداشت در سند منتشرشده در ۱۶ مارس ۲۰۲۱ توضیح می‌دهد که در این روش، جیوه با طلا ترکیب می‌شود و هنگام جداسازی، بخار جیوه می‌تواند آزاد شود. پس نگرانی فقط درباره حضور این ماده در محل کار نیست؛ مرحله جداسازی نیز اهمیت دارد.
دامنه این توضیح مشخص است: برخی فعالیت‌های استخراج دستی و کوچک‌مقیاس طلا. از آن نمی‌توان نتیجه گرفت که همه معادن، همه تولیدکنندگان یا تمام طلای جهان از همین مسیر تولید می‌شوند. همچنین این منابع مبنایی برای تعیین روش تولید یک قطعه طلای مشخص نیستند.
مخاطرات جیوه چگونه از محل استخراج فراتر می‌رود؟
سازمان جهانی بهداشت، استنشاق بخار جیوه را یکی از مسیرهای مهم مواجهه در جوامع استخراجی بررسی‌شده معرفی می‌کند. بنابراین موضوع تنها تماس مستقیم معدن‌کار با جیوه نیست؛ ساکنان اطراف نیز در بحث سلامت عمومی این فعالیت‌ها جای دارند.
مسیر محیط‌زیستی دیگری هم مطرح است: جیوه واردشده به محیط می‌تواند به‌وسیله میکروارگانیسم‌ها در آب و خاک به متیل‌جیوه تبدیل شود و در زنجیره غذایی تجمع پیدا کند. این توضیح نشان می‌دهد چرا ارزیابی پیامدهای استخراج طلا نباید فقط به فضای کارگاه محدود بماند. بااین‌حال، سند مورد اشاره میزان مواجهه یا وضعیت آلودگی در ایران را تعیین نمی‌کند.
کنارگذاشتن جیوه فقط به تعویض تجهیزات وابسته نیست
گزارش برنامه محیط‌زیست سازمان ملل، برنامه planetGOLD را تلاشی برای جایگزینی شیوه‌های متکی به جیوه و بهبود شرایط کار معرفی می‌کند. در این گذار، علاوه بر تجهیزات، تأمین مالی، آموزش و رسمی‌شدن فعالیت معدن‌کاران نیز مطرح است.
اهمیت نمونه بورکینافاسو همین‌جاست: وجود یک واحد فرآوری بدون جیوه، امکان کنارگذاشتن این ماده را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که همان راهکار در هر معدن با همان شرایط قابل اجراست. منابع ارائه‌شده نیز جزئیات کافی برای مقایسه هزینه، بازده یا الزامات فنی روش‌های جایگزین ندارند؛ بنابراین نمی‌توان از آنها یک نسخه اجرایی عمومی استخراج کرد.
این شواهد درباره طلای بازار ایران چه می‌گویند؟
این منابع برای شناخت یکی از پیامدهای محیط‌زیستی تولید طلا مفیدند، اما منشأ طلای عرضه‌شده در ایران را مشخص نمی‌کنند. رویکرد گزارش سازمان جهانی بهداشت در غنا، موزامبیک و نیجریه آزمایش شده و نمونه واحد فرآوری نیز مربوط به بورکینافاسو است؛ این محدوده‌ها را نباید به معادن ایران تعمیم داد.
همچنین بحث مواجهه با جیوه در استخراج، به‌خودی‌خود شاهدی درباره آلودگی زیورآلات طلای بازار ایران یا خطر استفاده از آنها نیست. نتیجه قابل اتکا محدودتر است: حذف جیوه از برخی روش‌های فرآوری طلا امکان‌پذیر است، اما ادعای منشأ، سلامت یا عملکرد محیط‌زیستی یک محصول مشخص به شواهد مربوط به همان محصول نیاز دارد.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است. اولین نفر باشید.